Oficjalna zapowied\u017a pojawienia si\u0119 na rynku kryptowaluty firmowanej przez Facebooka wzbudzi\u0142a spore zainteresowanie. Spo\u0142eczno\u015bciowy gigant nie odnotowa\u0142 do tej pory wielu sukces\u00f3w na rynku p\u0142atno\u015bci. Czy cyfrowa \u201emoneta\u201d mo\u017ce podzieli\u0107 losy poprzednich eksperyment\u00f3w Facebooka?<\/p>\n
Pierwsze doniesienia o planach Facebooka dotycz\u0105cych stworzenia w\u0142asnej cyfrowej waluty pojawi\u0142y si\u0119 pod koniec 2018 r. P\u00f3\u017aniejsze potwierdzenie pog\u0142osek nie by\u0142o zatem zaskoczeniem dla obserwator\u00f3w rynku. Wiadomo, \u017ce projekt ma ruszy\u0107 w 2020 r., chocia\u017c w mediach wspomina si\u0119 o szybszej, czerwcowej premierze.<\/p>\n
O idei zrodzonej w Facebooku wiadomo stosunkowo niewiele, ale komentatorzy wskazuj\u0105, \u017ce tym razem spo\u0142eczno\u015bciowy gigant dzia\u0142a z rozmachem. \u015awiadczy\u0107 mog\u0105 o tym rozmowy z regulatorami rynk\u00f3w w kilku krajach oraz, rzekomo, negocjacje prowadzone z instytucjami finansowymi i internetowymi detalistami.<\/p>\n
Wirtualna waluta Facebooka nosi, zapewne tymczasow\u0105, nazw\u0119 GlobalCoin. Co ciekawe, token o takiej nazwie (GLC) ju\u017c istnieje, ale nie ma nic wsp\u00f3lnego z firm\u0105 Marka Zuckerberga. Zosta\u0142 wprowadzony na rynek w 2012 r. i nie zyska\u0142 godnej odnotowania popularno\u015bci. Mo\u017cna dzi\u015b uzna\u0107 go za \u201emartw\u0105 kryptowalut\u0119\u201d.<\/p>\n
Zgodnie z zapowiedziami kryptowaluta Facebooka ma by\u0107 tzw. stablecoinem,czyli walut\u0105 o stabilnym kursie wobec wybranego aktywa. \u201eKotwic\u0105\u201d dlaGlobalCoin b\u0119dzie dolar ameryka\u0144ski, a niezmienno\u015b\u0107 kursu maj\u0105 zapewni\u0107 rezerwyoficjalnej waluty (lub walutowy koszyk wed\u0142ug innych \u017ar\u00f3de\u0142). Mo\u017cna zatempodejrzewa\u0107, \u017ce emisja odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie na zasadzie \u201e1 do 1\u201d \u2013 za jednegowp\u0142aconego dolara otrzymamy jednego GlobalCoina.<\/p>\n
Tajemnic\u0105 owiana jest techniczna strona przedsi\u0119wzi\u0119cia. W schemacie Bitcoin podstaw\u0119 infrastruktury stanowi\u0105 w\u0119z\u0142y sieci, potwierdzaj\u0105ce transakcje i tworz\u0105ce kolejne bloki we wsp\u00f3lnie utrzymywanej historii systemu. Sie\u0107 jest otwarta \u2013 mo\u017ce do niej do\u0142\u0105czy\u0107 ka\u017cdy, kto skorzysta z odpowiedniego oprogramowania.<\/p>\n
Facebook, jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, nie zamierza oprze\u0107 si\u0119 na zupe\u0142nie zdecentralizowanym podej\u015bciu. Nie chce jednak tak\u017ce sam utrzymywa\u0107 ca\u0142ej infrastruktury. W tym celu, jak donosz\u0105 dobrze poinformowane \u017ar\u00f3d\u0142a, firma zamierza stworzy\u0107 fundacj\u0119, kt\u00f3rej partnerzy b\u0119d\u0105 pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 zarz\u0105dzaj\u0105cych schematem, dawc\u00f3w kapita\u0142u i, zapewne, w\u0119z\u0142\u00f3w prowadz\u0105cych rozproszony rejestr transakcji. Takie podej\u015bcie ma pozwoli\u0107 zyska\u0107 zaufanie rynku. Za projektem nie b\u0119dzie sta\u0142 wy\u0142\u0105cznie Facebook, ale tak\u017ce grono instytucji finansowych i firm technologicznych.<\/p>\n
Niewielu dzi\u015b pami\u0119ta, \u017ce Facebook mia\u0142 ju\u017c w\u0142asn\u0105 wirtualn\u0105 walut\u0119 \u2013 Facebook Credits. S\u0142u\u017cy\u0142a ona do dokonywania p\u0142atno\u015bci w grach i aplikacjach dzia\u0142aj\u0105cych na spo\u0142eczno\u015bciowej platformie firmy. Historia przedsi\u0119wzi\u0119cia si\u0119ga 2009 r., a wi\u0119c czas\u00f3w, gdy wsp\u00f3\u0142czesne kryptowaluty dopiero raczkowa\u0142y.<\/p>\n
Facebook Credits by\u0142 systemem zamkni\u0119tym \u2013 jednostki mo\u017cnaby\u0142o zakupi\u0107 online albo w postaci fizycznych kart sprzedawanych w sklepach(podobnie jak dzi\u015b np. do\u0142adowania konta Google Play). Nie by\u0142o jednak sposobu,by raz wp\u0142acone pieni\u0105dze wycofa\u0107. Tego typu schematy s\u0142u\u017c\u0105 zwykle stymulowaniupopytu w ramach ograniczonego ekosystemu. U\u017cytkownikom platformy mo\u017cna np.rozdawa\u0107 jednostki waluty i w ten spos\u00f3b zach\u0119ca\u0107 do kupowania us\u0142ug. Mechanizm\u201eprzedp\u0142aconej waluty\u201d mo\u017ce tak\u017ce upro\u015bci\u0107 rozliczenia i ograniczy\u0107 kosztyzwi\u0105zane z akceptacj\u0105 p\u0142atno\u015bci przez deweloper\u00f3w aplikacji. Nie bez znaczeniajest r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce operator schematu wprowadzaj\u0105c wirtualn\u0105 walut\u0119 jakojedyny \u015brodek p\u0142atniczy na swojej platformie, zyskuje pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nadtransakcjami.<\/p>\n
W 2012 r. Facebook og\u0142osi\u0142, \u017ce zamyka projekt Facebook Credits. \u015arodki zgromadzone przez u\u017cytkownik\u00f3w zosta\u0142y zamienione z powrotem na oficjalne waluty, a w 2013 r. funkcja sta\u0142a si\u0119 zupe\u0142nie niedost\u0119pna.<\/p>\n
Spo\u0142eczno\u015bciowy gigant pr\u00f3bowa\u0142 swoich si\u0142 tak\u017ce na rynku p\u0142atno\u015bci pomi\u0119dzy osobami fizycznymi (P2P). W pierwszej kolejno\u015bci opcj\u0119 wysy\u0142ania pieni\u0119dzy za pomoc\u0105 Messengera wprowadzono w USA. W 2017 r., po uzyskaniu licencji instytucji pieni\u0105dza elektronicznego w Irlandii, rozszerzy\u0142 zasi\u0119g us\u0142ugi o Wielk\u0105 Brytani\u0119 i Francj\u0119. R\u00f3wnie\u017c w tym przypadku projekt straci\u0142 pierwotny rozp\u0119d. W czerwcu 2019 r. us\u0142uga zostanie wycofana w Europie. W Stanach Zjednoczonych firma nadal stara si\u0119 konkurowa\u0107 z Venmo i innymi dostawcami podobnych rozwi\u0105za\u0144, na razie jednak wyniki s\u0105 rozczarowuj\u0105ce.<\/p>\n
W 2017 r. 39 mld dolar\u00f3w z 40 mld dolar\u00f3w przychod\u00f3w Facebooka dostarczy\u0142 biznes zwi\u0105zany z reklam\u0105. Obs\u0142uga p\u0142atno\u015bci (m.in. za zakupy w grach dzia\u0142aj\u0105cych na platformie) odpowiada za \u201ezaledwie\u201d nieco ponad 700 mln dolar\u00f3w. W dodatku ta cz\u0119\u015b\u0107 ro\u015bnie coraz wolniej. Facebook stara si\u0119 zdywersyfikowa\u0107 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, ale na razie p\u0142atno\u015bci, sprz\u0119t VR i us\u0142ugi dla przedsi\u0119biorstw (Facebook for Workplace) to tylko przystawka do wielkiej reklamowej machiny.<\/p>\n
Umiarkowany sukces poprzednich p\u0142atniczych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 Facebooka podpowiada, \u017ce tym razem firma b\u0119dzie chcia\u0142a zmieni\u0107 podej\u015bcie. Po pierwsze, kryptowaluta ma znale\u017a\u0107 zastosowanie nie tylko na platformie spo\u0142eczno\u015bciowej. Ze sk\u0105pych zapowiedzi wynika, \u017ce pierwszoplanowym celem b\u0119d\u0105 nieubankowieni w wybranych krajach<\/b>. Firmie Zuckerberga mo\u017ce zechcie\u0107 powt\u00f3rzy\u0107 w nieco innym wykonaniu sukces Alipay i WeChat.<\/p>\n
W krajach takich jak Indie, gdzie z us\u0142ug Facebooka (w tym aplikacji WhatsApp) korzystaj\u0105 setki milion\u00f3w u\u017cytkownik\u00f3w, a jednocze\u015bnie dost\u0119p do tradycyjnych us\u0142ug bankowych kuleje, taka strategia ma szanse powodzenia. Dodatkowo powi\u0105zanie warto\u015bci kryptowaluty z dolarem ameryka\u0144skim mo\u017ce by\u0107 wa\u017cn\u0105 przewag\u0105 na terytoriach, gdzie lokalny pieni\u0105dz nie ma stabilnej si\u0142y nabywczej. \u201ePortfel Facebooka\u201d mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 odpowiednikiem prostego rachunku p\u0142atniczego \u2013 pozwoli przesy\u0142a\u0107 pieni\u0105dze, przechowywa\u0107 nadwy\u017cki, wykonywa\u0107 transakcje online i, z czasem, w fizycznych sklepach.<\/p>\n
Warunkiem jest prze\u0142amanie wszelkich przeszk\u00f3d regulacyjnych, by swobodnie dzia\u0142a\u0107 na najbardziej obiecuj\u0105cych rynkach. Facebook zdecydowanie ma zasoby, by sobie z tym poradzi\u0107, chocia\u017c nie pomaga mu nadszarpni\u0119ta ostatnio reputacja, zw\u0142aszcza w obszarze dba\u0142o\u015bci o prywatno\u015b\u0107 u\u017cytkownik\u00f3w.<\/p>\n
Naturalnym kierunkiem rozwoju projektu GlobalCoin s\u0105 r\u00f3wnie\u017c przekazy transgraniczne<\/b>. Facebook ma globalny zasi\u0119g, a wkr\u00f3tce planuje zintegrowanie kilku us\u0142ug (Instagram, Messenger, WhatsApp), co jeszcze poszerzy nale\u017c\u0105c\u0105 do niego sie\u0107 komunikator\u00f3w. Kryptowaluta pozwoli omin\u0105\u0107 przestarza\u0142\u0105 infrastruktur\u0119 rozlicze\u0144 i zaproponowa\u0107 atrakcyjne ceny przekaz\u00f3w. Ponownie, warunkiem powodzenia jest spe\u0142nienie wymaga\u0144 prawnych w poszczeg\u00f3lnych krajach, przynajmniej na tyle, by opanowa\u0107 najbardziej atrakcyjne \u201ekorytarze walutowe\u201d.<\/p>\n
W krajach, gdzie infrastruktura p\u0142atno\u015bci bezgot\u00f3wkowych jest dobrze rozwini\u0119ta kryptowaluta Facebooka mo\u017ce mie\u0107 znacznie trudniejsze zadanie. U\u017cytkownicy platformy maj\u0105 szeroki wyb\u00f3r instrument\u00f3w p\u0142atniczych i nie jest jasne, dlaczego mieliby powierzy\u0107 swoje pieni\u0105dze ameryka\u0144skiemu gigantowi. Sama prostota rozlicze\u0144, jak pokaza\u0142 przyk\u0142ad \u201eprzelew\u00f3w\u201d w Messengerze, mo\u017ce nie wystarczy\u0107.<\/p>\n
Tutaj Facebook mo\u017ce si\u0119gn\u0105\u0107 po inne narz\u0119dzia. Jednym z nich jest wojna cenowa, w kt\u00f3rej b\u0119dzie si\u0119 stara\u0142 zach\u0119ci\u0107 akceptant\u00f3w (sklepy online itp.) do przyjmowania GlobalCoin. Sprzedawcy niech\u0119tnie p\u0142ac\u0105 kilka procent od ka\u017cdej transakcji kart\u0105 i mog\u0105 przychylnym okiem spojrze\u0107 na now\u0105 opcj\u0119. Po zbudowaniu sieci akceptacji Facebook b\u0119dzie musia\u0142 zach\u0119ci\u0107 drug\u0105 stron\u0119 rynku \u2013 p\u0142atnik\u00f3w.<\/p>\n
Tutaj sposob\u00f3w jest wiele, pocz\u0105wszy od rozdawania \u201ecoin\u00f3w\u201d (np. za ogl\u0105danie reklam, udzia\u0142 w badaniach rynkowych, podzielenie si\u0119 danymi o preferencjach zakupowych), a na po\u0142\u0105czeniu dzia\u0142a\u0144 reklamowych ze zni\u017ckami za wyb\u00f3r kryptowaluty jako formy p\u0142atno\u015bci sko\u0144czywszy. Facebook dobrze zna swoich u\u017cytkownik\u00f3w, ma do nich \u0142atwy dost\u0119p i b\u0119dzie prawdopodobnie w stanie skutecznie dobra\u0107 odpowiedni\u0105 strategi\u0119 promocji.<\/p>\n
Dzia\u0142ania promocyjne na promocyjne na szerok\u0105 skal\u0119 mog\u0105 przy okazji wp\u0142yn\u0105\u0107 na warto\u015b\u0107 nowej waluty w stosunku do jej \u201ekotwicy\u201d. Je\u015bli za internetowe zakupy op\u0142acone \u201eFacebookowym dolarem\u201d zap\u0142acimy mniej ni\u017c, gdy wybierzemy dolara ameryka\u0144skiego, to kurs GlobalCoin mo\u017ce oderwa\u0107 si\u0119 od parytetu. Wprawdzie efekt ten wyst\u0119puje w przypadku r\u00f3\u017cnych innych pseudowalut (np. kart podarunkowych, punkt\u00f3w lojalno\u015bciowych itp.), to nie s\u0105 one tak p\u0142ynne jak czysto elektroniczny pieni\u0105dz, kt\u00f3ry pewnie b\u0119dzie przedmiotem handlu na gie\u0142dach kryptowalut. Na pewno b\u0119dzie to interesuj\u0105cy obiekt dla badaczy wsp\u00f3\u0142czesnych form pieni\u0105dza.<\/p>\n
Kryptowalutowa ofensywa Facebooka ma prawdopodobnie pos\u0142u\u017cy\u0107 firmie do zbudowania \u201edrugiej nogi\u201d biznesu, kt\u00f3ry dzi\u015b oparty jest tylko na jednym, reklamowym, filarze. Na razie mo\u017cna tylko podejrzewa\u0107, z czego firma zamierza czerpa\u0107 przychody.<\/p>\n
W schemacie zapewne przewidziano op\u0142aty transakcyjne<\/b>. Niewiadom\u0105 pozostaje, dop\u00f3ki system nie ruszy, kto b\u0119dzie je ponosi\u0142. By\u0107 mo\u017ce p\u0142aci\u0107 b\u0119d\u0105 wszyscy dokonuj\u0105cy operacji, podobnie jak w przypadku innych kryptowalut. Mo\u017cliwe s\u0105 tak\u017ce inne opcje \u2013 np. prowizja \u201eprzy wyj\u015bciu\u201d, czyli wymianie na oficjalny pieni\u0105dz. Takie rozwi\u0105zanie mo\u017cliwe by\u0142oby, gdyby schemat nie mia\u0142 w pe\u0142ni otwartego charakteru, a operator kontrolowa\u0142by wymian\u0119.<\/p>\n
Emisja kryptowaluty w formie, jak\u0105 planuje Facebook mo\u017ce przynie\u015b\u0107 tak\u017ce inne korzy\u015bci. Wp\u0142acaj\u0105cy \u015brodki do systemu (nabywaj\u0105cy \u201ecoina\u201d) udzielaj\u0105 firmie nieoprocentowanej po\u017cyczki<\/b>. Nawet je\u015bli pieni\u0105dze te b\u0119d\u0105 zablokowane jako rezerwa, to mog\u0142yby by\u0107 ulokowane w bezpiecznych instrumentach finansowych przynosz\u0105cych doch\u00f3d. Wiele w tym przypadku zale\u017cy od formy prawnej emitenta, ale przy globalnej skali taki szczeg\u00f3\u0142 mo\u017ce przynie\u015b\u0107 spore korzy\u015bci. Wiadomo ju\u017c r\u00f3wnie\u017c, \u017ce partnerzy fundacji czuwaj\u0105cej nad schematem tworzonym przez Facebooka b\u0119d\u0105 musieli zap\u0142aci\u0107 za dost\u0119p do przedsi\u0119wzi\u0119cia. To kolejne \u017ar\u00f3d\u0142o przychod\u00f3w dla spo\u0142eczno\u015bciowego giganta, tym razem wyst\u0119puj\u0105cego w roli aran\u017cera konsorcjum.<\/p>\nNiewypa\u0142 niewykluczony<\/h2>\n
Olbrzymia skala dzia\u0142ania, ogromne zasoby, najlepsi ludzie \u2013 to wszystko przemawia za sukcesem kryptowalutowego przedsi\u0119wzi\u0119cia Facebooka. Firma atakuje jednak niezbadane terytorium. Zdecentralizowane kryptowaluty nie sprawdzi\u0142y si\u0119 dot\u0105d jako \u015brodek wymiany, a ich u\u017cytkownicy ceni\u0105 je przede wszystkim ze wzgl\u0119du na niezale\u017cno\u015b\u0107 od pa\u0144stwowej w\u0142adzy, a nie przydatno\u015b\u0107 w codziennych transakcjach. Stablecoiny tak\u017ce nie znalaz\u0142y szerokiego zastosowania, opr\u00f3cz funkcji po\u015brednika w operacjach na gie\u0142dach. Kryptowaluty emitowane przez instytucje finansowe z kolei s\u0105 dopiero w fazie wczesnego rozwoju i maj\u0105 w\u0105skie ambicje \u2013 ograniczone do wykorzystania w sektorze.<\/p>\n
Facebook chce zdoby\u0107 par\u0119 szczyt\u00f3w na raz \u2013 dotrze\u0107 do mas, stworzy\u0107 nowy schemat p\u0142atno\u015bci i skupi\u0107 wok\u00f3\u0142 siebie akceptant\u00f3w oraz bran\u017cowych graczy. W najgorszym razie Facebook b\u0119dzie mia\u0142 za sob\u0105 kolejn\u0105 pora\u017ck\u0119, z kt\u00f3rej wnioski przydadz\u0105 si\u0119 chocia\u017cby bankom centralnym rozwa\u017caj\u0105cym wydawanie oficjalnego cyfrowego pieni\u0105dza.<\/p>\n
Micha\u0142 Kisiel<\/p>\n